# Timegrapher Testi: Genlik ve Sapma Rehberi | EtaSaat

- URL: https://etasaat.io/otomatik-saat-timegrapher-sapma-degerleri-rehberi/
- WhatsApp Canlı Video Hattı: https://wa.me/85270900370 (+852 7090 0370)

Timegrapher (zaman ölçüm cihazı), mekanik bir saatin eşapman ve balans çarkından çıkan akustik titreşimleri mikrofonla dinleyerek mekanizmanın sağlığını saniyeler içinde ölçen kalibrasyon aletidir. Sağlıklı bir tam kurulu otomatik saatte ideal ölçüm aralığı günlük sapmada -5/+5 sn/gün, genlikte (amplitude) 270°–315° ve vuruş hatasında (beat error) 0,0–0,4 ms olarak kabul edilir. Bir otomatik saatin dış kasası kusursuz görünse bile içindeki kalibrenin yağlama durumu, pandül (hairspring) dengesi veya mıknatıslanma sorunu çıplak gözle anlaşılmaz. İsviçre COSC kronometre testleri de dahil olmak üzere profesyonel saat atölyelerinin tamamı, kasa kapağını bile açmadan mekanizmanın röntgenini çekmek için Timegrapher verilerini kullanır. Gönderim öncesi her model için yaptığımız 4K canlı ekspertiz ve Timegrapher kayıtlarında ekranda gördüğünüz bu dört temel sayının ne anlama geldiğini aşağıda adım adım açıyoruz. Timegrapher İdeal Değerler ve Arıza Eşik Tablosu Ölçüm her zaman saat tam kurulu (en az %80–100 güç rezervi) durumdayken ve yatay kadran yukarı (Dial Up - DU) pozisyonunda başlatılır. Düşük güç rezervinde genlik doğal olarak düşer ve yanıltıcı sonuç verir. Ölçüm Parametresi Mükemmel / Kronometre Bandı Kabul Edilebilir Günlük Aralık Müdahale / Regülasyon Gerekir Mekanik Anlamı Günlük Sapma (Rate - s/d) -4 / +6 sn/gün -10 / +12 sn/gün ±20 sn/gün üzeri Saatin 24 saatte kaç saniye ileri veya geri kalacağını gösterir. Genlik (Amplitude - °) 270° – 315° 250° – 270° 230° altı veya 330° üstü Balans çarkının tek salınımdaki dönüş açısıdır; mekanizmanın motor gücüdür. Vuruş Hatası (Beat Error - ms) 0,0 – 0,3 ms 0,4 – 0,8 ms 1,0 ms üzeri Balansın sağa ve sola salınım süreleri arasındaki simetri farkıdır. Vuruş Frekansı (BPH / Hz) 28.800 vph (4 Hz) 21.600 – 36.000 vph Katalog değerinden farklı Modern otomatik kalibrelerin çoğu saniyede 8 vuruş (28.800 vph) çalışır. Kaldırma Açısı (Lift Angle) Kalibreye özel (50°–53°) Doğru girilmeli Yanlış ayar ±15° hata yapar Cihazın genliği doğru hesaplaması için kalibrenin geometrik sabitidir. 1. Günlük Sapma (Rate - s/d) Tek Başına Neden Yetmez? Pek çok kişi Timegrapher ekranında yalnızca +1 s/d veya 0 s/d yazdığını görünce mekanizmanın kusursuz çalıştığını düşünür. Oysa iyi bir saat ustası önce sapmaya değil, ekrandaki nokta çizgisinin (trace line) düzgünlüğüne ve genlik açısına bakar. Yağı kurumuş veya taş yatağı kirlenmiş bir kalibre, regülasyon koluyla geçici olarak 0 s/d değerine getirilebilir. Ancak genliği 215° seviyesinde sürünüyorsa saat bilekte dikey pozisyona geçtiği anda günde 30 saniye sapmaya başlar. Gerçek kararlılık, saatin 5 veya 6 farklı pozisyonda (kadran yukarı, kadran aşağı, tepe aşağı, tepe yukarı, tepe sola) ölçülüp pozisyonlar arası farkın dar (Delta < 10 sn) kalmasıyla kanıtlanır. 2. Genlik (Amplitude) ve Lift Angle Tuzağı Genlik, balans çarkının dinlenme noktasından bir yöne kaç derece döndüğünü gösterir. Tam kurulu modern bir 28.800 vph mekanizmada (örneğin Rolex 3235 veya AP 4302 mimarisinde) yatay pozisyonda 275°–305° arası sağlıklı yağlama ve temiz dişli aktarımı işaretidir. Burada amatör ölçümlerde sık yapılan teknik bir hata vardır: Lift Angle (kaldırma açısı). Çoğu Timegrapher varsayılan olarak 52° ayarlı açılır. Oysa Rolex Cal. 3235 ailesinin kaldırma açısı 53°, ETA 2824-2'nin 50°, Patek Cal. 324 SC'nin 51° civarındadır. Kaldırma açısı 3 derece yanlış girildiğinde cihaz gerçek genliği yaklaşık 15 derece hatalı raporlar. Ayrıca genliğin 330° üstüne çıkması da "iyi" değil, tehlikelidir; balans taşı çatala çarpar (knocking / rebanking) ve saat bir anda saatte dakikalarca ileri gitmeye başlar. 3. Beat Error (Vuruş Hatası) ve Nokta Çizgisi Okuması Mekanik saatin o meşhur "tik-tak" sesinde "tik" ile "tak" arasındaki zaman tamamen eşit olmalıdır. Eşitlik bozulduğunda cihaz ekranda iki paralel çizgi oluşturur ve aradaki milisaniye farkını Beat Error olarak yazar. 0,0 ile 0,4 ms arası fabrika toleransıdır. 1,0 ms üstündeki bir vuruş hatası saatin düşük güç rezervinde durmasına veya kendi kendine başlama (self-starting) yeteneğinin zayıflamasına yol açar. Ekrandaki grafik çizgisi ayrıca gizli sorunları da ele verir: Tek ve düz yatay çizgi: Temiz eşapman, doğru yağlama ve kararlı zaman tutma. Yukarı veya aşağı keskin eğimli ama düzgün çizgi: Mekanizma sağlıklı, yalnızca regülasyon kolundan ince hız ayarı gerekiyor. Dağınık kar yağışı (snowstorm) görünümü: Pandül yapışması, aşırı yağlanma veya güçlü mıknatıslanma belirtisi. Telefon hoparlörü ya da mıknatıslı çanta klipsi yanına bırakılan saatlerde en sık bu desen görülür ve 10 saniyelik demagnetizer işlemiyle düzelir. Dalgalı sinüs eğrisi: Çark dişlerinde mikro çapak veya kaçırma eksantrikliği işareti. Kendi Saatinizi Evde Test Etmenin Pratik Yolu Profesyonel Weishi 1900 veya Zamanlama Testi cihazınız yoksa mekanizmanızın genel gidişatını 7 günlük basit bir gözlemle ölçebilirsiniz. Saatinizi tam kurup atomik saat referansına (örneğin time.gov) göre ayarlayın, normal günlük rutininizde takın ve 24 saat sonra aynı saatte farkı not alın. Bir haftalık ortalamada sabit biçimde günde +4 saniye giden bir saat, bir gün -10 ertesi gün +12 sapan saatten çok daha sağlıklıdır; çünkü tutarlı sapma her zaman kolayca regüle edilebilir. Farklı kalibre mimarilerinin gerçek güç rezervi ve sapma davranışlarını Co-Axial Omega serilerinde ve kalibre-fabrika rehberimizde karşılaştırabilirsiniz. Sık Sorulan Sorular Timegrapher testinde ideal günlük sapma (s/d) kaç olmalıdır? İsviçre COSC kronometre standardı -4 ile +6 sn/gün arasındadır. Günlük kullanımda kaliteli bir otomatik mekanik saatin tam kurulu yatay pozisyonda -6/+8 sn/gün aralığında ve tutarlı bir grafik çizgisiyle çalışması çok sağlıklı kabul edilir. Genlik (amplitude) 250 derecenin altındaysa ne anlama gelir? Öncelikle saatin tam kurulu olup olmadığı ve cihazdaki Lift Angle değerinin doğru girilip girilmediği kontrol edilir. Saat tam kurulu ve ölçüm açısı doğru olmasına rağmen yatay genlik 230° altındaysa zemberek zayıflamış, eşapman yağı kurumuş veya çarklarda sürtünme başlamış demektir; servis gerekir. Mıknatıslanmış bir otomatik saat Timegrapher'da nasıl anlaşılır? Mıknatıslanma pandül halkalarının birbirine yapışmasına neden olur. Timegrapher'da günlük sapma bir anda +40 ile +300 sn/gün seviyelerine fırlar ve ekran çizgisi düzensiz, dağınık noktalara dönüşür. Demagnetizer cihazıyla birkaç saniyede tamamen normale döner. Timegrapher testi yapılırken saat kaç tur kurulmalıdır? Doğru ölçüm için otomatik mekanizma tepe üzerinden elle yaklaşık 35–40 tam tur kurularak tam tork seviyesine ulaştırılmalı, ardından ölçüm başlatılmadan önce balansın oturması için 1–2 dakika beklenmelidir. Beat Error 0,6 ms çıkarsa saat arızalı mı sayılır? Hayır, 0,6 ms acil bir arıza değildir ve günlük zaman tutmayı doğrudan bozmaz. Ancak profesyonel atölye standardı 0,0–0,4 ms aralığıdır; bir sonraki rutin bakımda stud carrier üzerinden birkaç dakikalık ayarla sıfıra yaklaştırılabilir.
